ΓΡΑΦΩ Ή ΤΟ ΓΡΑΦΕΙΝ (αντικαταστείτε το με ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΩ Ή ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΕΙΝ)
από τον
ΕΥΓΕΝΙΟ ΙΟΝΕΣΚΟ

Γράφουμε μια λέξη. Γράφουμε δυο λέξεις. Τα χάνουμε με αυτό που γράψαμε, τα χάνουμε που γράψαμε, αναρωτιόμαστε τι είναι αυτό που γράψαμε. Αναρωτιόμαστε τι είναι το γράψιμο. Η εξήγηση που δίνουμε εμείς στον εαυτό μας δεν μας ευχαριστεί, και να που έρχονται οι άλλοι που αναλύουν τι είναι το γράψιμο και τι είναι αυτό που γράψαμε! Σας το εξηγούν και συγχρόνως, όπως το εξηγούν σε σας, το εξηγούν στον εαυτό τους, εξηγούνται οι ίδιοι και προσπαθούν να εξηγήσουν τι σημαίνει το να εξηγείς και να εξηγείσαι! Όμως δεν συμφωνείς με αυτό που οι άλλοι έχουν γράψει για σένα, τους εξηγείς ότι δεν είσαι σύμφωνος με τις εξηγήσεις τους και τους δίνεις την πραγματική εξήγηση γι’ αυτό που έγραψες και τι σημαίνει το να γράφεις. Εξηγήσεις, που και γι’ αυτές οι άλλοι δεν συμφωνούν, γιατί αυτοί διαθέτουν την αντικειμενική εξήγηση που εσύ δεν μπορείς να τη δεχτείς, εκτός κι αν κάνεις μεγάλη προσπάθεια για να γίνεις αντικειμενικός, κάτι που πρακτικώς είναι αδύνατο, γιατί για να το καταφέρεις πρέπει να ξεπεράσεις την υποκειμενικότητα που σε κατέχει και σε συντρίβει, έτσι τουλάχιστον λένε, ενώ συγχρόνως παραδέχονται, από τη δική τους μεριά, ότι η αντικειμενικότητα τους δεν είναι αυθεντική αντικειμενικότητα, γιατί και αυτοί είναι περιορισμένοι σε μια υποκειμενικότητα, την οποία καταφέρνουν ίσως πιο εύκολα να ξεπεράσουν, παραδείγματος χάριν στην κοινωνιολογία ή τη στατιστική, πράγμα που κάνει τις εξηγήσεις τους να είναι το αποτέλεσμα μιας αντικειμενικής υποκειμενικότητας και, όπως και να’ χει, πιο σίγουρης από τη δική σου υποκειμενικότητα - αντικειμενικοποιημένη ή όχι - η οποία χαρακτηρίζει τις προσωπικές σου εξηγήσεις! Αφού γίνουν όλα αυτά, είναι απαραίτητες και συμπληρωματικές εξηγήσεις για να αξιολογήσουν την υποκειμενική αντικειμενικότητα της εξήγησης τους σε σχέση με τις δικές σου υποκειμενικο-αντικειμενικές εξηγήσεις!
Ύστερα, ένας συγγραφέας δίνει με το γράψιμο του το αντικαθρέφτισμα του γραψίματος που θεωρείται γράψιμο, ενώ ο κριτικός με την κριτική του δίνει το αντικαθρέφτισμα της κριτικής που θεωρείται μόνο κριτική. Στη συνέχεια, ο κριτικός μελετά τα κείμενα του συγγραφέα, δίνοντας με το γράψιμο του το αντικαθρέφτισμα του γραψίματος, αλλά επίσης και ο συγγραφέας ξέρει τι θα πει να 'σαι κριτικός, να θεωρείς δηλαδή τον εαυτό σου κριτικό και να κριτικάρεις συγχρόνως όσα γράφει ένας συγγραφέας. Πλημμυρισμένος λοιπόν από αυτές τις κριτικές σκέψεις ένας συγγραφέας της κριτικής και ένας κριτικός του συγγραφέα, ο κριτικός και ο συγγραφέας διαφωνούν κουβεντιάζοντας και κουβεντιάζουν διαφωνώντας ασταμάτητα.
Ευτυχώς, υπάρχουν οι ερμηνευτές για να εξηγήσουν την έννοια του διαλόγου και να αποκαλύψουν τα αντίθετα νοήματα. Αλλά πριν από αυτή τη διαδικασία ο ερμηνευτής πρέπει να προσδιορίζει την ερμηνεία της ερμηνείας του. Γιατί δεν μπορείς να γράψεις, ούτε φιλολογία, ούτε τη φιλολογία της φιλολογίας, ούτε τη φιλολογία της φιλολογίας της φιλολογίας, τελείως βλακωδώς, χωρίς να ξέρεις να χειριστείς τα κατάλληλα όργανα που θα σου επιτρέψουν να συλλάβεις την ουσία μιας φιλολογικής πραγματικότητας με λαβίδες αρκετά κατάλληλες, αποστειρωμένες, έτσι ώστε η φιλολογία της φιλολογίας της φιλολογίας της φιλολογίας να μη μολυνθεί από κάτι ξένο και φυσικά βρόμικο, με την πραγματική έννοια της λέξης, από τη φιλολογία της φιλολογίας της φιλολογίας της φιλολογίας!
Λέγοντας λοιπόν παραπάνω ότι έγραψα μια λέξη και ύστερα μια δεύτερη, και ότι αυτό μας φαίνεται εκπληκτικά καταπληκτικό και ότι αναρωτιόμαστε κατάπληκτοι τι σημαίνει να γραφείς, ότι τα χάνουμε και ότι προσπαθούμε να το εξηγήσουμε με άλλες λέξεις, με λίγα λόγια, αυτές οι λέξεις ήταν διαφορετικές από τις πρώτες η ήταν λέξεις ίδιες με τις πρώτες; Αυτό είναι ένα σημαντικό ερώτημα. Γιατί, μια από τις σημαντικές ερωτήσεις είναι και η παρακάτω: Η φιλολογία προηγήθηκε ή ακολούθησε τη φιλολογία; Ή, ακόμα, να εκφραστώ με διαφορετικές λέξεις: Η φιλολογία γεννήθηκε από μόνη της ή από τη φιλολογία της φιλολογίας; Και ακόμα: Η επιμορφωτική φιλολογία γεννήθηκε από τη φιλολογία ή το αντίθετο; Μπορούμε να πούμε αυθόρμητα ότι από τη φιλολογία γεννήθηκε η επιμορφωτική φιλολογία. Αλλά μπορεί να φυτρώσει κάτι εάν πριν δεν υπάρξει κάποιος σπόρος και στη συγκεκριμένη περίπτωση χωρίς την επιμόρφωση; Έτσι λοιπόν, η επιμορφωτική φιλολογία, με λίγα λόγια η φιλολογία της φιλολογίας, θα πρέπει να είχε προηγηθεί της φιλολογίας. Οι λέξεις προηγούνται της λέξης ή η λέξη προηγείται; Κάτι που δεν είναι εντελώς παράλογο γιατί όλα αυτά είναι μέρος του περίγυρου ενός κειμένου. Αλλά, ποιος είναι αυτός ο περίγυρος, θέλω να πω ο περίγυρος μιας λέξης; Ε, λοιπόν, αυτός ο περίγυρος είναι λέξεις, και αυτές οι λέξεις, για μια ακόμα φορά, από πού προέρχονται; Προέρχονται από μια λέξη ή οι λέξεις προέρχονται από τη λέξη. Γυρίζουμε σε κύκλο. Αλλά, συνειδητά, γιατί γυρίζουμε σε κύκλο πιστεύοντας ότι γυρίζουμε σε κύκλο και ακριβώς γι’ αυτό γυρίζουμε σε κύκλο! Η συνείδηση φωτίζει το υποσυνείδητο, αλλά το γνωρίζει, αφού πριν ποτιστεί από αυτό, έτσι που το συνειδητό γίνεται υποσυνείδητο, το υποσυνείδητο γίνεται το συνειδητό, το κεφάλι γίνεται πισινός και ο πισινός γίνεται κεφάλι!

Ευγένιος Ιονέσκο
Από τα τετράδια
Ρενό-Μπαρό
Φεβρουάριος 1966

Αναγνώστηκε στην τελευταία φωτογραφική συνάντηση της 'Πλατείας' από τον Γιώργο Βουτσινά. Πρόκειται για σχόλιο γύρω από την προσπάθεια κριτικής και σχολιασμού των φωτογραφιών. Αρκεί να αντικαταστήσετε με την φαντασία σας τον συγγραφέα με φωτογράφο.